3 ebeveyn tekniğini duydunuz mu? | Kadınlar Matinesi
Anne & Çocuk

3 ebeveyn tekniğini duydunuz mu?

Henüz 5 aylık olan erkek bebek, 3 farklı insanın DNA’sını paylaşarak dünyaya gelen ilk çocuk. Peki uzmanların devrim olarak nitelendirdiği “3 ebeveyn tekniği” nedir?

Şimdi Oriflame'e katılın!

3 ebeveynli bebek yöntemi nedir?

Ebevenylere, sıhhatli bebek sahibi olmak için genetik değişmeler elde eden bu tartışmalı, olağandışı 3 ebeveyn tekniği, yalnız İngiltere’de yasal olarak onaylandı. Sadece embriyoloji uzmanları, Ürdünlü anne babaları Meksika’daki ABD temelli bir ekip tarafınca tedavi edilen bebeğin doğumunun, dünya genelinde hızlandırılması icap ettiğini söylüyorlar.

Bebeğin anası, merkezi sinir sistemini etkileyen ve ölümcül bir hastalık olan “Leigh Sendromu” genini taşımaktadır. Hastalığın genleri mitokondrilerin DNA’sında bulunur. Bu DNA’lar hücrelerimize enerji sağlar ve annemizden bizlere geçen yalnızca 37 geni taşır. Her bir hücrenin çekirdeğinde bulunan DNA’ların büyük bir çoğunluğundan ayrı kalır.

Bu annenin mitokondrilerinin ortalama dörtte biri bu hastalığa neden olan mutasyona haiz. Anne sıhhatli olmasına karşın, ilk iki çocuğunun ölümünden Leig Sendromu görevli olmuştu. Bu vaka üstüne çift, New York’ta New Hope Fertility Center’ daki John Zhang ve ekibinin yardımını alma gereği görmüş oldu.

3 ebeveynli embriyo iyi mi oluşturulur?

John Zhang uzun süredir, “Üç ebeveyn” diye adlandırılan bir tekniği kullanarak mitokondrial hastalıklardan kaçmanın bir yolunu bulmaya iş yapmaktadır. Teoride bunu yapmanın birkaç yolu var. 3 ebeveynli bebek yöntemi, İngiltere’de onaylandı ve “pronuclear geçirme” olarak adlandırıldı. Hem annenin hem de donörün yumurtalarıyla babanın spermlerinin döllenmesini kapsadı. 3 ebeveynli bebek yönteminde, donörün döllenmiş yumurtalarındaki çekirdekler erken embriyo evresine bölünmeye başlamadan ilkin, çıkarılıp annenin döllenmiş yumurtalarına yerleştirildi.

Sadece Müslüman olan çift, iki embriyonun yok edilmesine karşıydı ve bu teknik bu çift için uygun değildi. Bu yüzden Zhang “spindle nuclear geçirme” denilen değişik bir yaklaşımı ele aldı. Annenin yumurtalarının birinden çekirdeği kaldırdı ve çekirdeği evvelde kaldırılmış donör yumartalardan birine yerleştirdi. Neticede annenin çekirdeksel DNA’sı, donörün mitokondrial DNA’sı ile oluşan yumurta babanın spermiyle döllendi.

Zhang’ın ekibi bu yaklaşımı, 5 değişik embriyo oluşturmak için kullandı ve yalnız bir tanesi düzgüsel bir halde gelişti. Bu embriyo anneye yerleştirildi ve 9 ay sonrasında doğum gerçekleşmişti. Hollanda, Maastricht Üniversitesi’nde çalışan Bert Smeets “Bu oldukca coşku verici bir haber” dedi.

Yöntem ABD’de onaylanmamış olsa da, Zhang “Burada kurallar yok” söylediği Meksika’ya gitti. Doğru seçimi yapmış bulunduğunu mevzusunda son aşama emin. “ kurtarmak son aşama etik bir harekettir.

İngiltere’nin etik prosedürünü incelemiş olan Sian Harding, ekibin bu teknikle etik bir yaklaşım ele aldıklarını belirtti. Ekip embriyoyu yok etmekten kaçındı ve adam embriyo kullandı. Sonucunda dünyaya gelen bebeğe hiçbir kalıtsal mitokondrial DNA geçmemişti. Harding “İngiltere’de bizim yapabileceğimiz kadar iyi yada daha da iyi bir şey yapılmış oldu” dedi.

Kalan tek kaygı güvenlik. Embriyoloji uzmanları 1990’lı yıllarda, bir donörden mitokondrial DNA’yı, partnerinin spermiyle birlikte, bir kadının yumurtasına enjekte edip, üç insanoğlunun DNA’sından bir bebek hayata geçirmeye çalıştılar. Fetüslerden ikisinde genetik bozukluk vardı ve süreç ABD Besin ve İlaç Yönetimi tarafınca durduruldu. Sorun fetüsün iki kaynaktan da mitokondriye haiz olması yüzünden olmuş olabilir.

Zhang ve meslektaşları çocuğun mitokondrisini kontrol ettiklerinde, yüzde birden daha azca mutasyon taşıdığını gördüler. Her neyse ki, bu oran herhangi bir sorun oluşturmayacak kadar azca. Genel olarak, herhangi bir problem baş göstermeden, mitokondrinin ortalama yüzde 18’i etkilendiği düşünülüyor. King’s College London’dan Dusko Ilic “Bu hakkaten de oldukca iyi” diyor.

Smeets de aynı fikirde bulunduğunu belirtiyor, sadece bu ölçülerin düşük kaldığından güvenli olmak için çocuğun gözlemlenmesi mevzusunda, ekibin dikkatli olması icap ettiğini söylüyor. Hastalıklı mitokondrinin yenilenebilmesi ve giderek daha da artması ihtimali de var, daha çok doğum için beklemeliyiz ve dikkatli yargılamalar yapmalıyız diye belirtiyor.

İki hanım, bir adam ve bir de bebek…

Ürdünlü çift ortalama 20 senedir bir kurmaya çalışıyordu. On yıl sonrasında evlendiler ve hanım hamile kaldı, sadece ilk dördü düşük ile sonuçlandı.

2005 senesinde çift, bir kız evladı dünyaya getirdi. Sonrasında bir üreme problemi bulunduğunun farkına vardılar: Annenin mitokondrisinde genetik bir mutasyon… Kızları beyini, kasları ve sinir sistemini etkileyen Leigh sendromu ile doğmuştu. Ne yazık ki 6 yaşlarında öldü. Çiftin ikinci evlatları aynı hastalığa sahipti ve 8 ay yaşayabildi. Münakaşaya açık olan “üç ebeveyn” tekniği kullanarak, doğurdukları adam evladı 6 Nisan 2016’ da dünyaya geldi. Şu anda hiçbir hastalık emaresi yok.

Op. Dr. Seval Taşdemir: “3 ebeveynli bebek organ nakli benzer biçimde düşünülmeli”

Ferti-Jin Hanım Sağlığı ve Tüp Bebek Merkezi Klinik Direktörü, Hanım Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Op. Dr. Seval Taşdemir, bunu organ transplantasyonuna benzetirken mevzuyla ilgili olarak şu açıklamaları yapmış oldu: “Üç ebeveynin genetik yapısını içeriyor benzer biçimde görünse de aslen o şekilde değil. Bizim genetik yapımız çekirdeğin içindeki kromozomlarla aktarılır. Doğal ki mitokondrilerle de bilhassa diyabet, annesin zekasının aktarıldığı benzer biçimde bazı bilgiler gün yüzüne çıkıp aydınlanınca genetik hastalıkların da mitokondrilerle geçiş gösterdiğini biliyoruz. Sadece bu durumda yumurta vericisinin DNA katkısı oldukca küçüktür. İnsanlar, DNA’larını hücrenin çekirdeğinde taşımaktadırlar. Bu teknik, mitokondrinin yalnız DNA’sını donör yumurtasına aktaracak şekilde planlanmaktadır.

Bu emekler yardımıyla tıp aşama kaydediyor

Benim kişisel fikrim, bu düzeyde bir genetik hastalığı olanlara, hususi bir durumu olanlara yapılabilir. Yoksa bu, gerçek anlamda 3 ebeveynli bebek değildir. Burada vakaya genetiğin, tüp bebeğin bir türü, tedavi şekli diye bakılmalıdır. Ben bu şekilde düşünüyorum. Bu çalışmaların tıbbın ilerlemesine de faydası var. Zira her geçen gün hastalıkların genetikle geçmiş olduğu gün yüzüne çıkacak. En azından bu emekler yardımıyla tıp aşama kaydediyor. Bundan da gerek aileler gerekse insanlık yarar görecek.

Buna bir organ transplantasyonu benzer biçimde bakmak lazım

Buna, bir organ transplantasyonu benzer biçimde bakmak lazım. Iyi mi karaciğer, böbrek alınıyorsa, hücrenin mitokondrisi de alınabiliyor. Bu mitokondri hastalıkların taşınmasında çoğu zaman araçtır. Bazı bazı hastalıkların geçişini sağlar. Ben bu şekilde düşünülmesinden yanayım. Ülkemiz tüp bebek alanındaki genetik çalışmalarda oldukca başarıya ulaşmış. Eğer vatanımızda de hususi durumlar için izin çıkarsa, ikimiz de bu tedavileri başarıyla uygulayabiliriz. Zira bizde de gerek tüp bebek gerekse genetik branşında oldukca iyi yetişmiş uzmanlar bulunmaktadır. Bu tür hususi durumlarda müsaade çıkmalı. Ben 3 ebeveynli bebek olarak düşünmüyorum. Aslolan anne-babası çekirdek DNA’sındaki kromozomlarla aktarılır.”

Etiketler

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İlginizi Çekebilir

Close